Polska Izba Książki

Jesteś w: www.pik.org.pl strona główna komunikaty biura pik komunikat z dnia 7-7-2011

Komunikat z dnia 7-7-2011

2011-07-15

Walne Zgromadzenie Federacji Wydawców Europejskich w Reykjaviku, 23-24 czerwca 2011

Wydawcy europejscy zgromadzeni w Reykjaviku dyskutowali między innymi  o ich stanowisku wobec projektu Dyrektywy Komisji Europejskiej o niektórych użytkach dzieł osieroconych. Dyrektywa dotyczy użytku dzieł znajdujących się w publicznych bibliotekach, instytucjach oświatowych i muzeach. Nie jest jasne, czy dotyczy podmiotów komercyjnych. Dla celów niekomercyjnych Dyrektywa dopuszcza obowiązkowy wyjątek dla reprodukcji i udostępniania online. Jeśli użytek czyniony przez w/w instytucje ma charakter komercyjny, musi być przyznane wynagrodzenie dla posiadaczy praw autorskich. Wydawcy dyskutowali pytania, czy Dyrektywa winna obejmować również dzieła niedostępne w handlu (out of commerce), a także rozszerzone licencje zbiorowe? Co z dziełami, których autorzy się odnajdą? Co z „sumiennym poszukiwaniem” autorów – jeśli nie jest skuteczne, to czy dzieło można uznać za osierocone? Czy procedura Dyrektywy nie prowadzi do „zabójstwa rodziców”, by jak najwięcej dzieł można było uznać za osierocone? Czy wydawcy winni być objęci Dyrektywą? Jak zdefiniować kryteria poszukiwania w praktyce? Kto ma prowadzić poszukiwania?  Co z tłumaczeniami – czy nie należy ich włączyć do
Dyrektywy?

Podczas Walnego Zgromadzenia FEP powołano zespół, który ma opracować
stanowisko wydawców europejskich wobec Dyrektywy i przedstawić je Komisji Europejskiej.

Dyskutowano także projekt stanowiska wobec Memorandum of Understanding
dotyczącego dzieł out of commerce. Istnieje zgoda co do następujących
punktów:

- negocjacje mogą być podejmowane przez posiadaczy praw autorskich
wyłącznie w sposób dobrowolny;
- określenie, czy dzieło jest niedostępne w handlu, zależy wyłącznie od
właścicieli praw;
- zbiorowe licencje mogą być udzielane wyłącznie organizacjom zbiorowego zarządzania (ozz) w kraju publikacji danego dzieła;
- Ozz musi reprezentować wszystkich zainteresowanych właścicieli praw i jak najlepiej informować ich o swej działalności;
- posiadacze praw muszą mieć możliwość wycofania w każdej chwili dane dzieło z katalogu dzieł out of commerce;
- Ozz może czerpać korzyści z prawnego reprezentowania wszystkich posiadaczy praw objętych ich sferą działania.

Nie są wyjaśnione kwestie użytku transgranicznego (przynajmniej w Unii
Europejskiej) dzieł, których posiadacze prawnie są reprezentowani przez ozz. Należy odróżnić użytek transgraniczny komercyjny od niekomercyjnego. Zasada winna brzmieć: nie ma transgranicznego użytku bez uprzedniej zgody posiadaczy praw.

Następnie dyskutowano problemy platformy dla osób niedowidzących i
niewidomych, przestrzegania praw autorskich (Enforcement Directive),
wypożyczania dzieł w postaci elektronicznej (szeroko dyskutowano przypadek angielski, gdzie udostępnia się za opłatą licencyjną całą „półkę” książek bibliotekom według zasady terytorialności (tylko dla czytelników danej biblioteki; opłata zależna jest od liczby mieszkańców danego regionu; książki można czytać wyłącznie na ekranie przez określony wycinek czasu – jak dotąd wypożyczanie e-booków nie ma żadnego zauważalnego wpływu na rynek książki), polski przypadek płacenia przez Wydawców za dzieła z domeny publicznej (Fundusz Martwej Ręki) – to jedyny taki przypadek w Unii Europejskiej.

Omawiano także przygotowania do tegorocznej edycji Europejskiej Nagrody
Literackiej – tym razem bierze w niej udział trzecia dziesiątka krajów
unijnych. Ceremonia wręczenia nagród odbędzie się 28 listopada 2011 w
Brukseli, ale zwycięzcy tegoroczni zostaną ogłoszeni podczas Frankfurckich Targów Książki 12 października. Dokona tego osobiście komisarz kultury i edukacji KE, pani Vassiliou. W listopadzie 2011 planowane jest spotkanie laureata polskiego, Jacka Dukaja, z polskimi euro parlamentarzystami w Brukseli – przy pomocy i współudziale Ambasady Polski przy UE.

Omawiano także problemy europejskich Wydawców edukacyjnych, którym zagraża konkurencja ze strony ich własnych rządów. Niektóre rządy uruchamiają za publiczne pieniądze tzw. otwarte zasoby edukacyjne do korzystania za darmo przez szkoły. Takie działania sprzeczne są z duchem Traktatu Lizbońskiego, który zakazuje pomocy państwowej, która może zagrażać normalnej konkurencji. Wydawcy edukacyjni oczekują od FEP interwencji na poziomie zarówno europejskim (Komisja i Parlament), jak i rządów poszczególnych krajów. Interwencja ma być wsparta raportem o konsekwencjach nieuzasadnionej państwowej ingerencji w różnych państwach Unii.

Przedyskutowano również aktualny stan rozprawy sądowej w sprawie Google Book  Settlement (nadal nie ma rozstrzygnięcia przez sąd federalny USA), a także postępy w realizacji projektu ARROW plus.

Piotr Marciszuk, wiceprezydent Federacji Wydawców Europejskich